Karol Śliwka logo PKO Banku Polskiego stworzył lata temu, a ja, niczego nieświadomy, mijałem ten symbol każdego dnia. A jednak, choć mogłem, nie odwiedziłem go. Nie porozmawiałem. Nie zapytałem.
Mija kolejna dekada mojego życia, a mimo że niektóre obrazy z przeszłości zacierają się niczym nieostry kadr z analogowego aparatu, ten jeden pozostaje wyjątkowo wyraźny. Rok 2013, przeprowadzka do mieszkania na osiedlu w Skoczowie. Dwa bloki dalej mieszkał Karol Śliwka – człowiek, którego nazwiska wtedy jeszcze nie rozumiałem, a którego dorobek nosiłem w sobie od dzieciństwa, zupełnie nieświadomie. Bo jak inaczej nazwać emocje, które wywołuje w człowieku znak, będący nieodłącznym elementem codzienności, niepozornie wpleciony w krajobraz miasta?
Dwa bloki i całe lata świetlne
Czasem myślę o tym, jak absurdalnie blisko można być do czegoś wielkiego i jednocześnie nie mieć odwagi lub świadomości, by sięgnąć. Karol Śliwka – mistrz, legenda polskiego projektowania znaków graficznych, mieszkał tak niedaleko, a ja, człowiek od zawsze zakochany w prostocie graficznej formy, nie odważyłem się zapukać do jego drzwi. Dziś ten fakt przytłacza mnie bardziej niż wtedy. Przechodziłem obok klatki schodowej, w której mieszkał. Widywałem sylwetkę starszego mężczyzny, być może to był on. A może nie. Ale nawet jeśli nie – byliśmy tak blisko.
I jeszcze ten bank – PKO Bank Polski, stojący jak niemy świadek naszej niewidzialnej więzi. Być może on również odwracał głowę, spoglądając kątem oka na własne dzieło, które tak subtelnie zakorzeniło się w narodowej tożsamości wizualnej. Ja też patrzyłem. Może nawet w tym samym momencie. Ale nasze spojrzenia nigdy się nie spotkały.
Skoczów, Harbutowice – ta sama ziemia
Nie urodziłem się tutaj. Zamieszkałem w Skoczowie w 2013 roku. Miałem wtedy szansę, by spotkać się z Panem Karolem Śliwką – bo przecież mieszkał dwa bloki dalej. Pięć lat… Tyle czasu dawało życie, by może przypadkiem, może odważnie – zapukać, zadać pytanie, posłuchać historii. Pięć lat minęło. Pan Karol zmarł 10 września 2018 roku w Cieszynie. Dziś mogę już tylko czytać, oglądać, słuchać innych. Ale to właśnie to „tylko” staje się „aż” – bo pozwala budować wewnętrzne pomniki i iść dalej ścieżką tych, którzy rozumieli sens graficznej syntezy jak nikt inny.
Mistrz, który mówił obrazem
Dla projektanta graficznego nie ma większej lekcji niż historia Karola Śliwki. Projektował w czasach, kiedy nie było wygodnych narzędzi, w czasach, kiedy logo musiało funkcjonować w czerni i bieli, bez animacji, bez aplikacji mobilnych, bez nowoczesnych systemów identyfikacji. A jednak – to właśnie z tych czasów pochodzą znaki, które mają w sobie najwięcej charakteru. Karol Śliwka logo – to dziś fraza, która budzi szacunek w świecie grafiki, designu, marketingu. Ale wtedy? Wtedy to była robota. Mało opłacalna, niedoceniana, wykonywana często w zaciszu domowym. Nie dla splendoru. Dla idei.
Zawsze będę podziwiał to, że logo według Śliwki było czymś więcej niż znakiem – było definicją istoty instytucji. Tak jak w przypadku PKO, gdzie symbol skarbonki i litery K zostały zsyntetyzowane w formę, która przeszła do historii. Nie ma tam nic zbędnego. I właśnie ta czystość przemawia do mnie najmocniej.
Prostota to nie banał
Jestem prostym człowiekiem – może zbyt prostym jak na dzisiejsze standardy projektowe, gdzie modne są gradienty, efekty 3D, zmienne fonty i rozszerzalne systemy identyfikacji. Ale w moim rozumieniu świata, logo to nie powinno być wszystko naraz. Powinno być tym jednym. Tym, co zostaje w głowie, nawet gdy zamkniesz oczy. I choć nikt nie równa się z mistrzem takim jak Karol Śliwka, to jednak właśnie do tego trzeba dążyć. Bo każdy jego znak był jak dobrze ułożone zdanie – gramatycznie poprawne, znaczeniowo nośne, rytmicznie idealne.
Kiedy tworzę projekty, staram się wyciągać esencję. Redukować. Ścierać warstwy aż do momentu, gdy zostanie tylko to, co najważniejsze. Nie zawsze się udaje – ale zawsze próbuję. Bo wiem, że właśnie taka droga – trudna, niewygodna, nieopłacalna – prowadzi do mistrzostwa.
Dlaczego Karol Śliwka logo nie da się powtórzyć?
Bo jego znaki to nie tylko forma. To czas. To kontekst. To całe zaplecze społeczne, kulturowe, językowe. To też jego charakter – uporządkowany, skromny, ale stanowczy. Każdy projekt niósł w sobie jakąś głębię – ale nie przez komplikację, tylko przez konsekwencję. A przecież te logotypy często były tworzone „za grosze” w dzisiejszym rozumieniu – bo nie było prestiżowych konkursów, sesji UX, grup fokusowych. Była kartka, był ołówek, był człowiek i jego pomysł.
Można mieć dziś najlepszy sprzęt, cały pakiet Adobe, niezliczone tutoriale – ale jeśli nie ma się tej wizji, tego wewnętrznego przekonania, że mniej znaczy więcej, to nie powstanie nic wielkiego.
Zamiast spotkania – czytanie
Nie poznałem go. Nie zapytałem. Nie zapukałem. Teraz mogę już tylko czytać. Przeglądać katalogi, książki, oglądać archiwalne wystawy. Czasem odnajduję urywki wywiadów, czasem wspomnienia współpracowników. A czasem tylko patrzę na Karol Śliwka logo – to jedno, to konkretne – i próbuję zrozumieć, co myślał, gdy je projektował.
To trochę jak rozmowa po latach – rozmowa, która nie odbyła się nigdy, a jednak coś mi mówi. I daje do myślenia. Bo może właśnie o to chodzi w wielkiej sztuce projektowania – że zostaje w nas coś, nawet jeśli nie było fizycznego spotkania.
Życie to logo – tylko trzeba umieć je odczytać
Dziś sam projektuję logotypy. Dla firm, dla instytucji, dla ludzi. Każdy z nich ma swoją historię. Każdy wymaga skupienia. I każdy uczy mnie pokory wobec zawodu, który często bywa niedoceniany. Ale nie zniechęcam się. Bo wiem, że jestem na dobrej drodze. Może nie do tego, by kiedykolwiek dorównać Karolowi Śliwce. Ale do tego, by tworzyć coś, co ma sens. Co nie jest tylko ozdobą, ale komunikatem. Znakiem czasu.
Masz pytania?
Zadzwoń lub spójrz na ofertę poniżej!
